Dotarliśmy w region Tana Toraja na Sulawesi. Ludzi zamieszkujący te tereny mają dość szczególny stosunek do śmierci i życia po niej. Zmarłemu zaraz po śmierci urządza się niewielki pogrzeb, po czym cała rodzina zbiera pieniądze, aby urządzić drugi uroczysty pogrzeb (do tego czasu ciało trzymane jest w domu). Pogrzeby są tutaj wielkimi uroczystościami, a ludzie często oszczędzają na nie przez całe życie. Wielkość pogrzebu zależy od majętności zmarłego i jego rodziny. Te urządzane przez ludzi najbogatszych trwają kilka dni, zmarłemu buduję się specjalny dom, zjawiają się na nich setki gości i poświęca się kilkadziesiąt świń i bawołów (wartość bawoła nieraz przewyższa cenę samochodu).
Wraz z przewodnikiem i małym podarunkiem (5kg cukru) wybieram się (Magda nie chce mi towarzyszyć) na jeden z takich pogrzebów. To co zastaję przekracza moje wyobrażenia – na głównym placu leży pełno związanych i kwiczących świń, surowe mięso i rogi niedawno zabitego bawoła. Naokoło placu, w wybudowanych na tę okazję lożach, siedzą goście, raczą się przyszykowanym mięsem (piecze się je w bambusie) i winem palmowym, wszyscy są odświętnie ubrani. Co jakiś czas na plac wchodzi kolorowa procesja wprowadzająca nowych gości, następnie mężczyźni w specjalnie przygotowanych na tą uroczystość koszulach (mają nadrukowane miejsce, datę i imię zmarłej), którzy śpiewają w kole.
Oczywiście jest też kamerzysta i wodzirej z mikrofonem, który oznajmia kto przyjechał i jaki podarunek przywiózł – zazwyczaj jest to prosiak; wszystko to zapisuje się w dużym notesie, a świnie znaczy spray’em – musi być jasne, kto ją przyniósł, żeby w przyszłości można się było zrewanżować.
Jednak Toraja to nie tylko pogrzeby i kult zmarłych, ale także tradycyjne, bogato zdobione domy o niezwykłym kształcie i zielone tarasy ryżowe (przepięknie wyglądają te położone kaskadowo na górskich stokach).
Uprawia się tu też kawę – podobno najlepszą w Indonezji.
Rybki na targu w Rantepao
